آنچه که از فن کویل میخواهید بدانید
فن کویل یکی از دستگاه های تهویه مطبوع میباشد که برحسب نیاز مورد استفاده قرار میگیرد. در این صفحه هر آنچه که میخواهید از دستگاه فن کویل بدانید توضیح داده شده است.
نمیدانم فن کویل چیست؟
فن کویل یک دستگاه تهویه مطبوع است که همانطور که از اسمش پیداست از دو قسمت فن و کویل تشکیل شده است. کویل مبدل حرارتی است. فن کویل ها برای فصل گرما معمولا به چیلر یا مینی چیلر که در فضای آزاد نصب میشوند، وبرای فصل سرما به دیگ یا پکیج متصل هستند. فن کویل ها در دو نوع سرمایش و گرمایشی وجود دارند و اساس کار آنها آب است.
خب، فن کویل چگونه کار میکند؟
در فصل گرما آبی که توسط چیلر یا مینی چیلر خنک شده، در لوله های کویل به گردش در می آید و در فصل سرما آبی که توسط دیگ یا پکیج گرم شده هم به همین ترتیب روی کویل حرکت میکند.
از طرفی کار فن ها گرفتن هوای اتاق و انتقال آن به داخل سیستم فن کویل میباشد. به این صورت که در فصل گرما آب سرد به جریان درآمده در لوله های کویل هوای برگشتی( هوای اتاق) را که توسط فن ها به داخل سیستم کشیده شده اند خنک میکند و به اتاق باز میگرداند.
به همین ترتیب در فصل سرما آب گرم شده توسط پکیج یا دیگ که روی لوله های کویل حرکت میکند هوای گرفته شده از اتاق را گرم میکند و به اتاق باز میگرداند.
البته ناگفته نماند که هوای برگشتی بعد از فیلتر شدن، از روی کویل عبور میکند.
اجزای فن کویل چیست؟
دو تا از اجزای اصلی فن کویل را در بالا نام بردیم. فن و کویل.
فن: وظیفه گردش هوا را دارد که در انواع مختلف فلزی و پلیمری ساخته میشود. و عموما به دو صورت چپ گرد و راست گرد وجود دارند. تعداد فن های یک دستگاه بستگی به ظرفیت و نوع طراحی آن دارد.
مبدل حرارتی(کویل) : کویل ها از لوله های مسی و فین های آلومینیومی تشکیل شده اند. و آب از روی این لوله ها و فین ها برای تامین سرمایش و گرمایش عبور میکند. لوله های به کار رفته بصورت رفت و برگشتی هستند یعنی یکی از لوله ها برای تامین آب سرد و گرم و دیگری برای برگشت آب تعبیه شده است.
بنا بر تعریف کویل فن کویل ها بنا بر این تعریف و کاربرد از کویل ها به دو نوع فن کویل دولوله ای و فن کویل چهار لوله تقسیم میشوند. در فن کویل دو لوله یک کویل و دو لوله رفت وبرگشت جهت تامین سرما یا گرما وجود دارد.
ولی در فن کویل چهار لوله دو کویل و چهار لوله رفت و برگشت وجود دارد که دو لوله برای تامین سرما و دو لوله برای تامین گرما تعبیه شده است. این قابلیت برای مکان هایی است که نیاز به استفاده همزمان از سرمایش و گرمایش دارند.
الکتروموتور: الکتروموتور وظیفه به حرکت درآوردن فن و به تبع آن جریان هوا را در دستگاه فن کویل به عهده دارد. بطور کل هر جا حرکتی در کار است الکتروموتور نقشی دارد.این قطعه همانطور که از اسمش پیداست انرژی الکتریکی را به مکانیکی تبدیل میکند. الکتروموتور در دور موتور های مختلف وجود دارد. خود این جزء از اجزائی تشکیل شده که در میزان صدای تولیدی و راندمان تاثیر گذار است.
فیلتر: همانطور که بالاتر ذکر کردیم هوای اتاق زمانی که توسط فن سمت فن کویل هدایت میشود پس از عبور از فیلتر وارد کویل میشود و توسط فیلتر مانع از ورود ذرات کثیف هوا میشویم. فیلتر های فن کویل باید قابل جابجایی و قابل شستشو باشند. جهت عملکرد بهتر دستگاه و هم چنین تنفس هوای سالم تر هر چند وقت یکبار فیلتر باید تعویض گردد.
تجهیزات کنترلی سیستم فن کویل: جهت کنترل دما و دور موتور ، در انواع مختلف فن کویل تجهیزات متفاوتی استفاده میشود. در فن کویل دیواری مانند اسپلیت دیواری از ریموت کنترل، در فن کویل سقفی توکار از ترموستات و در فن کویل زمینی از کلید سلکتوری برای تنظیم دما استفاده میشود.
سینی تخلیه: سینی تخلیه قطعه ای است که در پایین دستگاه نصب میشود و وظیفه جمع آوری آب حاصل از تقطیر را دارد. فرایند تقطیر در بخارات حاصل از فرایند سرمایش بوجود می آید. این سینی توسط لوله کشی هایی که از قبل انجام شده در فاضلاب تخلیه میشود.
پلنیوم باکس: برای در امان ماندن فن کویل از گرد و غبار و هوای کثیف داخل اتاق و بالعکس، از پلنیوم باکس استفاده میشود. در این محفظه فن و الکتروموتور قرار دارد. و همینطور جایی برای تعبیه فیلتر روی این محفظه در نظر گرفته میشود.
شیر تعدیل: این شیرها در خروجی آب از دستگاه قرار گرفته تا میزان آب مصرفی هر فن کویل را تعدیل کند به نحوی که به همه دستگاه ها میزان مشخص و یکسانی آب برسد.
همانطور که پیش تر اشاره کردیم اساس کار فن کویل، آب است. در ساختمان ها که تعداد زیادی فن کویل وجود دارد اگر سیستم تعدیلی وجود نداشته باشد دستگاه هایی که طول لوله کشی کمتری دارد و در واقع به سیستم مرکزی نزدیک تر هستند فشار آب وارده بر آنها بیشتر از دستگاه هایی است که دور تر از سیستم مرکزی وجود دارد و بخاطر دور بودن طول لوله کشی زیادی دارد. بنابراین عملکرد دستگاه ضعیف تر خواهد بود.
ولی ایده جدیدی که در سیستم های جدید پیاده سازی شده، تعبیه شیر تعدیل است که در خروجی آب از دستگاه قرار میگیرد تا کمتر بودن طول لوله کشی دستگاه های نزدیک موجب استفاده بیش از حد نیاز از آب برای آن دستگاه و در واقع بی بهره یا کم بهره ماندن دستگاه های دور تر شود. بعضی شیر تعدیل ها برقی هستند که با فرمان خاموش ترموستات مانع از جریان آب به دستگاه میشود.
فن کویل در چند نوع وجود دارد؟
همانطور که در قسمت قبل توضیح دادیم فن کویل ها به لحاظ تعداد کویل و لوله به دو نوع دولوله ای و چهار لوله ای تقسیم میشوند که در قسمت قبل به تفصیل توضیح دادیم.
اما این دستگاه ها به لحاظ ظاهری و کاربردی در معماری ساختمان به سه دسته تقسیم میشوند.
1-فن کویل سقفی توکار در سقفی کاذب نصب میشود.
2-فن کویل دیواری مانند اسپلیت دیواری دارای پنل دیواری است .
3-فن کویل کاستی دارای سه نوع یکطرفه و چهارطرفه و کاستی مدور 360 درجه است. داخل سقف کاذب نصب میشود. و عملکرد و هوادهی آنها مطابق نا نامشان است.
4- فن کویل زمینی روی زمین کنار دیوار نصب میشود.و دمش هوای آن بصورت عمودی است. البته گاها فن کویل زمینی بصورت ایستاده هم وجود دارد مثل کولرگازی ایستاده، برای مصارف فضای بزرگ که محدودیت فضال ندارند.
5-فن کویل سقفی کانالی پرفشار که توانایی ایجاد فشار زیاد در جریان هوا نام آن را پرفشار می نامند.
موارد فوق را اصطلاحا فن کویل خانگی می نامند و در ظرفیت های متفاوت وجود دارند.
یک نوع فن کویل صنعتی هم داریم که بدلیل استفاده به خصوصش دارای ظرافت ظاهری کمتر و البته استقامت بیشتر است.
چند نکته!
- ما در انواع فن کویل چیزی به نام فن کویل برقی یا گازی نداریم.
- همانطور که پیشتر اشاره شد برخلاف کولرگازی،فن کویل با آب کار میکند. و گازی در عملکرد آن اثر ندارد بنابراین ما فن کویل گازی نداریم و فن کویل ها با آب کار میکند.البته سیستم vrf که ظاهری شبیه فن کویل دارد با گاز مبرد کار میکند که گاها با فن کویل اشتباه گرفته میشود.
- همین طور فن کویل برقی هم نداریم که فقط با برق کار کند. کارکرد فن کویل وابسته به نامش است: فن + کویل پس با فن و کویل کار میکند. اگرچه فن باید به برق متصل باشد تا وظیفه خود را انجام دهد ولی این برق نیست که بطور مستقیم باعث ایجاد سرمایش و گرمایش توسط فن کویل میشود. آبی که وارد کویل میشود و هوایی که توسط فن جایجا میشود عملکرد فن کویل را میسازد.
- در فن کویل های برنده ای مختلف یکی از وجوه تمایزشان تعداد ردیف کویل میباشد. معمولا از کویل های سه ردیفه با سایز 3/8 اینچ استفاده میشود.اما در صورت استفاده از کویل دو ردیفه با سایز 1/2 اینچ هم میتوانیم راندمان بالاتر و کاهش افت فشار جریان را داشته باشیم.
ظرفیت فن کویل چیست؟
ظرفیت فن کویل برحسب cfm محاسبه میشود. معنای لغوی آن cfm:cubic feet per minute یعنی فوت مکعب بر حسب دقیقه است. cfm در واقع میزان هوادهی را مشخص میکند.معمولا با توجه به حجم فضا میزان هوادهی یا cfm محاسبه میشود. عموما دو روش برای محاسبه ظرفیت فن کویل مورد نظر برای فضای مشتری وجود دارد که محاسبه سرانگشتی آن برحسب حجم فضا برآورد میگردد.
حالا فن کویل چه مزیت ها و چه نکات منفی ای دارد؟
مثل هر دستگاه دیگر فن کویل هم دارای معایبی در کنار مزایای خود است. که به صورت کامل برای شما توضیح میدهیم. در صورتیکه فرصت کافی برای مطالعه جزئیات مزایا و معایب فن کویل ندارید میتوانید در این بخش جدول مزایا و معایب فن کویل که صورت خلاصه شده این مطلب است مشاهده بفرمایید.
مزایا:
1-پایین بودن هزینه راه اندازی در فن کویل: از آنجایی که فن کویل با آبی که از چیلر و مینی چیلر یا موتورخانه و پکیج میرسد کار میکند نیازی به کانال کشی ندارد(البته بجز فن کویل کانالی که نیاز به کانال کشی دارد)و فقط به لوله کشی برای آب نیاز دارد که طبیعی است هزینه لوله کشی کمتر از کانال کشی است.
2-کنترل دما بصورت مستقل برای هر فضا: هر یونیت داخلی فن کویل دستگاه های کنترلی مختص خود را دارد(ترموستات،ریموت و ….) که میتوان برای هر فضا بصورت مستقل دستگاه را روشن،خاموش، کم و زیاد کرد در صورتیکه برای دستگاه هایی که کانال کشی شده اند این امکان وجود ندارد. و وقتی میخواهیم یک فضا را خنک یا گرم کنیم ناخواسته باقی فضاها هم هم دما میشوند.
3-صدای نسبتا کم: این مورد هم باز به کانال کشی بر میگردد. چون در فن کویل ها کانال کشی انجام نمیشود صدای تولیدی از بخشی به بخش دیگر هم افزایی نمیکند. از طرفی فن های ظریف تری در این نوع از دستگاه ها قرار گرفته است که خود در تولید صدای کم موثر است.
5- قابلیت سرمایشی و گرمایشی داشتن: این نوع از دستگاه ها همانطور که قبلا اشاره شد دارای قابلیت سرمایشی و گرمایشی هستند ولی اینکه سرمایشی را همزمان با گرمایشی اعمال کند وابسته به نوع فن کویل از جهت دو لوله ای یا چهارلوله ای میباشد.
6-امکان فیلتر کردن هوا: فن کویل با داشتن فیلتر هوای داخل اتاق را فیلتر کرده و هوای تمیز تر به اتاق بر میگرداند.
7-عدم نیاز به داشتن دستگاه مکمل: با توجه به اینکه فن کویل سرمایش و گرمایش را تامین میکند دیگر نیازی به گرمایش از کف و رادیاتور و … برای تامین گرمایش و همینطور به دستگاه های دیگر برای تامین سرمایش نخواهید داشت.
مزایا و معایب فن کویل
| مزایا | معایب |
|---|---|
| پایین بودن هزینه راه اندازی | برای فضاهایی که نیاز به کنترل دقیق رطوبت دارند مناسب نیست- البته که رطوبت را تا حد خوبی کاهش میدهد ولی اگر دقت در کنترل رطوبت مهم است فن کویل شاید عملکرد خوبی نداشته باشد. |
| کنترل دما بصورت مستقل برای هر فضا | هوای تازه از بیرون وارد اتاق نمیکند. |
| صدای نسبتا کم | نیاز به لوله کشی جهت تخلیه آب دارد. |
| قابلیت سرمایشی و گرمایشی داشتن | |
| امکان فیلتر کردن هوا | |
| عدم نیاز به دستگاه های مکمل سرمایشی و گرمایشی |
معایب:
1-برای فضاهایی که نیاز به کنترل رطوبت دارند فن کویل عملکرد خوبی دارد و تا حدی میتواند میزان رطوبت را کنترل کند. ولی در فضاهایی ممکن است نیاز داشته باشیم تا میزان رطوبت بصورت دقیق کنترل و درواقع کم و زیاد شود.در این حالت از فن کویل نمیشود این انتظار را داشت.
2-در سایر دستگاه های تهویه مطبوع هوا از محیط خارجی گرفته میشود و به داخل اتاق از طریق آن دستگاه ها وارد میشود ولی در فن کویل به این شکل نیست.فن کویل هوای اتاق را میگیرد فیلتر میکند فرایند های مخصوص خود را انجام میدهد و مجددا همان هوا را به داخل اتاق باز میگرداند. و هوایی از بیرون اتاق دریافت نمیشود. که این البته برای شهر های پرجمعیت با هوای ناسالم میتواند مزیت هم به حساب بیاید!
3-در فصل گرما برای تامین سرمایش آب سرد از چیلر وارد کویل میشود و آب حاصل از بخارات حاصل از تقطیر ایجاد میشود که این آب باید از سیستم توسط لوله درین خارج شود بنابراین نیاز به لوله کشی به فاضلاب داریم.
یکی از دستگاه های تهویه مطبوع است که فن و کویل دو جزء مهم این دستگاه است. این دستگاه برخلاف کولرگازی با آب کار میکند.
فن کویل از نظر تعداد کویل و لوله به دو نوع دولوله ای(تک کویل) و چهار لوله ای(دو کویل) تقسیم میشود.
اما از نظر کاربردی به فن کویل دیواری،فن کویل سقفی توکار،فن کویل کاستی،فن کویل زمینی و فن کویل کانالی پرفشار تقسیم میشود.
از مزایای فن کویل میتوان به پایین بودن هزینه راه اندازی، کنترل دما بصورت مستقل برای هر فضا، صدای نسبتا کم، قابلیت سرمایشی و گرمایشی داشتن، امکان فیلتر هوا و عدم نیاز به دستگاه های سرمایشی و گرمایشی اشاره کرد.
از معایب فن کویل در کنار مزایایی که دارد میتوان از برای دقت در کنترل رطوبت مناسب نیست، هوا از بیرون اتاق وارد اتاق نمیکند، نیاز به لوله کشی جهت تخلیه آب دارد، نام برد.